Fraude en corruptie: straffeloosheid wegens verjaring

Brussel – 30 november 2010 – Transparency International publiceert vandaag een rapport over de impact van verjaring op de strafrechtelijke vervolging van corruptie in de Europese Unie. Ernstige misdrijven blijven in België onbestraft door een gebrek aan middelen en omwille van procedures die misbruik toelaten. Het zijn deze systemische problemen waardoor berechting uitgesteld wordt en verdachten in belangrijke fraudezaken niet langer worden bedreigd. Zowel voor de BTW carrousel die bij ATC dertien jaar geleden ontdekt werd, als voor de kasgeldfraude die 12 jaar geleden aan het licht kwam bij Wereldhave Belgium, werd de verjaringstermijn zopas uitgesproken. Deze fraudedossiers illustreren duidelijk de traagheid van Justitie. Wanneer worden er effectieve maatregelen genomen?

Waarom duurt het zo lang vooraleer vonnissen in fraude zaken uitgesproken worden? Ten eerste omdat de politie over onvoldoende mankracht en competenties beschikt. Voor fraudeonderzoeken zijn er in het algemeen meerdere maanden nodig om het dossier op te starten en het duurt vaak meerdere jaren vooraleer een dossier kan worden afgesloten. Dit capaciteitsprobleem is eveneens duidelijk met betrekking tot de vervolgingen door het Openbaar Ministerie en het onderzoek van de zaken door de onderzoeksrechters en de rechtbanken. Zij worden geconfronteerd met een voortdurende overbelasting waardoor de redelijke termijn vaak verstrijkt. En hoewel het in het algemeen de meest complexe dossiers zijn die aan strafrechtelijk onderzoek worden onderworpen onder andere om huiszoekingen toe te laten, hoeft de onderzoeksrechter niet over bijzondere kennis op het vlak van fiscaal economisch recht of boekhouden te beschikken om deze moeilijke financiële dossiers te behandelen. Bij de magistraten van de Raadkamer en de Kamer van Inbeschuldigingstelling wordt men geconfronteerd met hetzelfde probleem. Het disproportionele verschil met de middelen die ter beschikking staan van de verdachten is onaanvaardbaar.

Naast deze ontoereikende capaciteiten bij politie en magistratuur, moet worden gewezen op de tekortkomingen in de procedures. Sommige leiden tot misbruik, en bevorderen vertragingstactieken om de verjaringstermijn te bereiken. Men moet zich vooral vragen stellen over de noodzaak en de toegevoegde waarde van het behoud van het reglement van de onderzoeksprocedure in de Raadkamer. Het veroorzaakt grote vertragingen. Momenteel verstrijken er in verschillende arrondissementen meerdere maanden tussen het moment waarop het Openbare Ministerie aan de onderzoeksmagistraat haar definitieve vorderingen voorlegt en het moment waarop er een datum voor de behandeling van de zaak in de Raadkamer wordt vastgelegd.

En de vraag naar verder onderzoek, die gewoonlijk vlak voor de geplande hoorzitting gesteld wordt door de verdediging, heeft tot gevolg dat de behandeling voor onbepaalde tijd uitgesteld wordt waardoor er opnieuw een vertraging optreedt. De advocaten van verdachte fraudeurs maken gebruik van de mogelijkheden die hen door de wet toegekend worden om de procedure te bemoeilijken en zo lang mogelijk te rekken.

Om het rechtsmisbruik dat verjaring met zich meebrengt te verkomen, dienen vooreerst het capaciteitsgebrek en de knelpunten in de procedures aangepakt te worden. Dit lijkt essentieel om een het risico op flagrante straffeloosheid terug te dringen, een risico dat door de twee recente dossiers nog maar eens in de verf is gezet.

Een persconferentie waar het rapport ‘Timed out: statutes of limitations and prosecuting corruption in EU countries’ voorgesteld zal worden, vindt plaats op 30 november tussen 17u en 19u in het Résidence Palace, Wetstraat 155, Blok C, 1040, Brussel. Meer informatie hierover vindt u in onderstaande uitnodiging.

This post was submitted by Transparency International Belgium.